Geçtiğimiz Ekim ayında Manyas'ın Kızıksa beldesindeki kanatlılar arasında görülen vakadan üç ay sonra, bu sefer Aralık ve Doğubayazıt ilçelerinde ortaya çıkan hastalık, ülkemizde ilk defa insana bulaşarak iki can aldı. İnsan sağlığına yönelik tehditlerin yanısıra ülke ekonomisine ve göçmen kuşlara olası zararlar da söz konusu.

 

Kuş Araştırmaları Derneği (KAD) başkanı ve ODTÜ Biyoloji Bölümü öğretim üyesi Doç.Dr. Can Bilgin, kuş gribinin yüksek patojen özellik gösteren H5N1 soyunun, göçmen kuşlar aracılığıyla yayıldığı yönünde genel bir kanı bulunmakla beraber, bu konuda kesin bir kanıt bulunmadığını belirtiyor. Örneğin virüsün, ilk ortaya çıktığı Güneydoğu Asya'dan, yaz aylarında görüldüğü Rusya'ya ve Rusya'nın kuzeyine doğru yayılması göçmen kuşların o dönemde gösterdikleri doğal hareketle ters yönde. Ayrıca, şimdiye kadar şiddetli patojen kuş gribine yakalanmış bir göçmen kuşun hayatta kalacağına ve uzak mesafeler göç edebilip virüsü yayacağına dair bir kanıt da elde edilememiş. Buna karşın; özellikle ördek, kaz gibi sukuşlarının vektör (hastalık taşıyıcı) olmaları olasılığı da dikkatle araştırılmalı.

Türkiye'de kuşların göç hareketlerinin düzenli olarak izlenmesi, 2002 yılında Kuş Araştırmaları Derneği, ODTÜ Biyoloji Bölümü ve Çevre ve Orman Bakanlığı'nın ortaklaşa başlattığı Ulusal Halkalama Programı (UHP) sayesinde başladı. Programın koordinatörlüğünü üstlenen kuşbilimci Özge Keşaplı Can, bugün sayıları sekize varan farklı istasyonlarda, göçmen kuşlara zarar vermeden onların yakalanıp, her birinin tanınmasına yarayacak alüminyum halkalar takılarak serbest bırakılmaları yoluyla; göç hareketlerinin yönü ve zamanlaması, sayıları, tür kompozisyonları konularında ayrıntılı bilgi elde edebildiğimizi söyledi. Programın, Kuş Araştırmaları Derneği'nin öncülüğünde geliştirdiği kapsamlı çalışmalarla geçtiğimiz yıl Avrupa Kuş Halkalama Birliği'ne (EURING) üyeliği kabul edildi.

KAD yetkilileri, kuş gribinin yayılışını açıklayabilecek göç hareketlerini daha fazla ayrıntıyla inceleyebilmek için ilgili kamu kuruluşları desteklerini arttırdıkları taktirde, bu konudaki bilgi eksikliğimizin hızla giderilebileceğini belirtiyor. Özellikle göç hareketlerinin yoğunlaştığı sulakalanlarımızın çevresinde yapılacak araştırmaların, yabani kuşların patojen taşıyıp taşımadığına ve kuş topluluklarının hareketlerine ışık tutması bekleniyor.

 

İlgili linkler:
Kuş Araştırmaları Derneği: http://www.kad.org.tr
Ulusal Halkalam Programı: http://www.halkalama.net/